بسم الله الرحمن الرحیم

مینا

تاجیکستان را کشور"آبهای مصفا"  نامیده اند اما می توان آن را کشور "مینا" هم نامید "مینا" از دو جهت یکی به سبب وجود مینهای کاشته شده  در سرحدات این کشور و دیگر به سبب فراوانی "مرغ مینا" البته این کشور به فراوانی "پیوه" و "بیوه" و "میوه" هم شهره است!! که دو قسم اولش همچون مین عمل می کند و اگر جان گیر نباشد جانکاه است.

اما من می خواهم تاجیکستان را به سبب  واژگانی که در گفتمان مردم تاجیکستان بیشترین کاربرد  و فراوانی  را دارند معرفی نمایم. تاجیکستان را از این جهت می توان کشوری "نغز"، "ساز" و"تنج" دانست. سه واژه ای که به تعبیری می تواند صفت مردم و کشور تاجیکستان هم باشد.

"نغز"  معانی متعددی دارد از جمله: خوب ، نیک ، بدیع ،تازه، لطیف، زیبا، باطراوت، شاداب ، صاف، مطبوع، خوشگوار، خوش، شیرین، چست و چابک، ماهر، کمیاب، نادر، صواب و...

"ساز"  هم رساننده مفهوم  سامان، رونق، موزونی ، کوک بودن ، موافق بودن، هماهنگی و... است البته ساز به وسایل نواختن موسیقی هم گفته می‌شود.ابزاری که در این کشور به وفور و نغزی ساخته شده و نغز و ساز هم بکار گرفته می شود .

اما "تنج" را که تاجیکان "آرامی و آسودگی"  می دانند . گویا ریشه در واژه "دنج" یا "دینج" دارد که آن را  خلوت و آرام ، جای بی آمد و شد؛ جایی که خلوت و بی شور و جلب و هیاهو باشد، معنا کرده اند و بالطبع چنین جایی  آرامی و آسودگی را به ارمغان خواهد آورد.

جدای از کاربرد بسیار واژه تنج در گفتمان تاجیکان این واژه به عنوان یکی از باورهای اساسی فرهنگی تاجیکان به همراه نشانه های آن که در رفتار تاجیکان مشهود است می تواند به عنوان یکی از ویژگیهای خاص فرهنگ تاجیکان مورد تامل و بررسی قرار گیرد.باور وانگاره ذهنی و رفتارها و نگرشهای حاصل از آن که بالطبع اثراتی را بر امروز و آینده جامعه تاجیکان دارد.

از دیگر نشانه های فرهنگی هویت بخش به تاجیکان "ساز" است . تنوع درساخت ابزاری که صدای نغز و خوش از آن برآید و بکارگیری هنرمندانه آن ایجاد انرژی می کند و این انرژی شنونده را به حرکت درمی آورد و تاجیکان این حرکات را هنرمندانه موزون ساخته ومی رقصند، رقصی ساز و نغز که با هارمونی خاصی که با سرایندگی و حافظی پیدا کرده است تنجی و کیفوری را نصیب می سازد.

رقص را مجموعه ای از حرکات موزن و هماهنگ بدنی دانسته اند که معمولاً با موسیقی همراه است. به عبارت دیگر رقص حرکات و اطوار مخصوص و متوالی سر ، گردن ، سینه ، دستها و پاها است که معمولاً توأم با آواز و آهنگ موسیقی است. از این منظر هم به یک ویژگی فرهنگی تاجیکان می رسیم "تحرک موزون" رقص تاجیکی رقصی که با آواز خوش تاجیکی و لباس ملی الوان و زیبای تاجیکی شهره است.