بسم الله الرحمن الرحیم

خطبه‌های نماز جمعه تاجیکستلان

شورای علمای مرکز اسلامی تاجیکستان 60 موضوع خطبه‌های نماز جمعه برای مساجد این کشور را انتخاب و به امام‌خطیبان کشور توزیع کرده است.

مسئولان می‌گویند، موضوع این خطبه‌ها عمدتا به فرهنگ خانواده، از جمله دعوت از جوانان برای احترام والدان، جایگاه زن و کودک و حقوق آنها در اسلام بوده است.

مسئولان تهیه‌کننده این موعظه‌ها گفتند که پیشنهاد آنها به امام-خطیبان مساجد توصیه می‌شوند و مسئولان مساجد می‌توانند از میان این موضوعها انتخاب کرده و برای نمازگزاران تفسیر کنند.

عبدالبسیر سعیداف، معاون مفتی تاجیکستان در صحبت به بی بی سی، روز دوشنبه 4 ژانویه گفت که هدف از تهیه این موعظه‌ها "بالا بردن سطح خودآگاهی جوانان در تاجیکستان" بوده است.

در حالی که برخی از صاحب‌نظران تهیه فهرست و انتخاب موضوعات خطبه‌های نماز جمعه را برای امام-خطیبان تاجیکستان نوعی دخالت دولت به امور مذهبی و اعتقادی می‌خوانند، اما به باور آقای سعیداف، این اقدام ضروری بوده است.

به اعتقاد معاون مفتی تاجیکستان “نه همه امام-خطیبان مساجد تاجیکستان استعداد دارند، تا به گونه باید موعظه کنند." وی می‌گوید: "در جامعه امروزی در مؤسسه‌های دولتی نیز افرادی هستند که سواد کافی ندارند، در مساجد نیز همین طور، اما در آینده به تدریج هر شخص جایی اصلی خویش را خواهد گرفت.”

اما به نظر می‌رسد که جزء از این موضوع، چیز دیگریست که مفتیات تاجیکستان را در زمینه خطبه‌های نماز جمعه نگران می‌کرده است. آقای سعیداف گفت: "عده‌ای از امام-خطیبان موعظه‌ها را از کشورهای خارجی با خود می‌آرند و در این جا تبلیغ می‌کنند، ولی آن موضوعها به کشور ما بیگانه‌اند."

به گفته آقای سعیداف از این رو ضرورت به جمع‌آوری موعظه‌ها از سوی علمای داخل تاجیکستان به میان آمده و بیشتر آنها "به آداب و اخلاق بخشیده شده‌اند."

نظارت بر مردم در مساجد

حدود 60 خطبه نماز در موضوعات مختلف از اوایل سال جاری تهیه شده و تا حالا در دست آموزش قرار داشت. این موعظه‌ها از سوی علمای اسلام تاجیکستان، از جمله حاجی حسین موسی زاده، رئیس شورای اسلامی ولایت سغد، عمرعلی نظراف، رئیس دانشکده اسلامی تاجیکستان و سعیدمکرم عبدالقادراف، رئیس شورای اسلامی تاجیکستان تهیه شدند.

اما سؤال مطرح این است که در حالی که موضوعاتی که قبلاً در خطبه‌های نماز مطرح می‌شد، بر اساس آیتهای قرآن صورت می‌گرفت، آیا ضرورت به تهیه موعظه‌های ویژه در تاجیکستان چرا مطرح شده است؟

به عقیده عده‌ای از جامعه شناسان با توجه به افزایش محبوبیت دین در میان مردم و رفتن جوانان زیاد به مساجد، مسئولان دولتی می‌خواهند، با تهیه موعظه‌ها کنترل افکار مردم را به دست بگیرند.

حاجی اکبر تورجانزاده، یکی از چهره‌های سرشناس مذهبی در تاجیکستان این امر را “تقویت نظارت دولت بر مساجد و افراد مذهبی خواند.”

آقای تورجانزاده گفت: "مقصد اصلی از این سپارش دولت به شورای علما آن است که در مساجد در مسائل گوناگون اسلامی صحبت نشود، بلکه در مسائلی صحبت کنند که به منفعت سیاست دولت است. یعنی نه آن چیزی که خطبه‌های اسلام طلب می‌کند، بلکه آن چیزی که حکومت طلب می‌کند همان گفته شود."

از سوی دیگر آقای تورجانزاده بعید می‌داند که همه امام‌خطیبان دستور شورای علما را در باره موعظه‌ها رعایت خواهند کرد. هرچند به گفته او، حالا بیشتر امام-خطیبان افرادی هستند که "مقبول حکومت داران فعلی هستند".

این در حالیست که به گفته سازمانهای بین‌المللی مدافع حقوق بشر از اقدامات دولت تاجیکستان در زمینه آن چه آنها "محدودیت و فشار بر آزادیهای دینی" در این کشور می‌خوانند، ابراز نگرانی کردند.

از جمله صادر شدن فتوای مرکز اسلامی در باره منع رفتن زنان و شرکت آنها در نماز روزهای جمعه از چونین اقدامها تلقی می‌شد.

اما ماه گذشته پارلمان تاجیکستان طرح قانون بحث برانگیز در باره “مسئولیت پدر و مادر در تعلیم و تربیه فرزند” را تصویب کرد که طبق این قانون رفتن جوانان زیر سن 18 سال به مساجد ممنوع می‌شود.

پیشنهاد موعظه‌های جدید شورای علمای دین تاجیکستان برای یک سال آینده در نظر گرفته شده و این پیشنهاد دستور کار امام-خطیبان بیش از سه هزار مساجد این کشور خواهد شد.

به نقل از سایت بی بی سی فارسی