بسم الله الرحمن الرحیم

بی بی آتون

یکی از معرکه های بارونق زنانه  در ماه مبارک رمضان تاجیکستان "معرکه های افطاری" است . در این معرکه ها "بی بی آتون ها"  متولی بوده و ضمن قرائت قران برای اشتراک کنندگان در آن معرکه امر به معروف و نهی از منکر هم می کنند .این معرکه ها که عموماً در روزهای سه شنبه برگزار می گردد در واقع دوام "معرکه های بی بی سه شنبه" و "معرکه های مشکل گشایی "است که در سایر ایام سال برگزار می گردد .

این معرکه ها با سوره فاتحه آغاز شده و سپس سوره های یس، تبارک، بقره ، اخلاص و... خوانده شده و صواب آن از سوی بی بی آتون به حضرت رسول اکرم(ص) و برجمع درگذشتگان از همان منزل و مکان که معرکه در آن برگزار شده است ، بخشیده می شود. و پس از بیان چند حدیث و شرح آن از سوی بی بی آتون و احتمالاً نقل داستانی از زندگی حضرت رسول اکرم(ص) ، شرکت کنندگان از مشکلات خود گفته و از بی بی آتون راهنمایی دریافت می دارند.همچنین در این معرکه "آچه ها" (مادران) سعی می کنند تا بخت دختران و بچه های خود را هم جنبانده و بجویند و از همین روی به این معرکه ها در بعضی از نقاط "معرکه مشکل گشا یا بخت گشا " هم گفته می شود.

در معرکه های بی بی سه شنبه طعام اساسی شیر برنج است که بنا به باور "کمپیران" ( پیرزنان) غذای "ماما ها" ( اجنه خیر) بوده و خوردن آن صواب دارد.در دسترخان معرکه های فوق مقدارب آب ، اسپند دانه، چای "قاق" (خشک)، نمک و شکر هم گذاشته شده و بعد از خواندن دعا این مواد بین شرکت کنندگان تقسیم می گردد تا به خانه خود برده و از برکت آنها بهره مند گردند.

توصیه شده است که تعدادمعرکه های فوق که هر عائله در طول سال برگزار می نماید سه یا هفت معرکه باشد . در گذشته این معرکه ها بسیار رواج داشته به گونه ای که برخی از خانواده های بای (متمکن) این معرکه ها را در طربخانه ها و آشخانه های عمومی برگزار می کرده اند که با حکم حکومتی برگزاری این مراسم در مراکز عمومی منع گشته است.

چیدن دنباله های مویز قرار داده شده در دسترخان معرکه و پیچاندن آن در "پخته" (پنبه) یکی از رسوم این معرکه ها بوده این پخته سه روز در خانه فرد نگهداری شده و سپس نیت کنان دنبالچه های مویز شمرده شده و در آب روان پرتافته می شود.همچنین گیراندن نوکچه از دیگر رسوم است . نوکچه تکه چوب "میده" (کوچکی) است که در یک سر آن پخته پیچیده شده در روغن ترش کرده و در آرد فرویش می کنند و آنگاه این نوکچه را همچون شمع روشن می کنند.