بسم الله الرحمن الرحیم

سطح سواد در تاجیکستان

نظام آموزش و پرورش اتحادجماهیر شوروی با سه ویژگی رایگان، فراگیر و کیفیت ، قطعاً یکی از نظام های قوی و کارآمد آموزشی دوران خود بوده است  و آمار رسمی حاکی از آن است که در آن دوره صد درصد جمعیت امپراتوری سرخ باسواد بوده اند، که  اگر سواد را خواندن و نوشتن فرض کنیم، می تواند این ادعا درست باشد.

پس از پاش خوردن اتحاد جماهیر شوروی نظام آموزش و پرورش  هم فروپاشیده و فاقد ویژگی های مورد اشاره گردید. در تاجیکستان به خاطر ناکارآمدی نظام آموزشی ومعاش اندک معلمان (میانگین حدود ۴۵ دلار) شمار زیادی از معلمان به کارهای پردرآمدتری روی آوردند. علاوه بر این به خاطر بالا بودن نرخ رشد جمعیت نیاز به معلمان بیشتر شده و در نتیجه در مواردی دانش آموزان بی معلم مانده یا کار آموزش بر عهده کسانی گذاشته شده که معلم نبوده و از دانش و مهارت لازم برخوردار نیستند. از همین روی در بسیاری از موارد میزان سواد پدر و مادران برتر و بالاتر از سواد فرزندان‌شان گردید.

برخی از صاحبنظران معتقدندکه سطح سواد و دانش نسل دانش آموزامروزی بسیار پایین‌تر از پیش است. و یک دانش آموز ممتاز امروزه تاجیکستان به اندازه یک دانش‌آموزمعمولی در دوره  شوروی‌ سواددارد.

نکته دیگر این که طی سال‌های اخیر برخی از  دختران نوجوان از تحصیل محروم می گردند. چرا که خانواده به دلایلی همچون : مشکلات مالی، زناشویی زودهنگام ، مختلط بودن مدارس والزام برکشف حجاب  ( هرچند که هم اکنون تحصیل اجباری است )  مانع آنها می شوند.  در زمان اتحاد جماهیرشوروی تحصیل اجباری بود و ممانعت پدر و مادر از رفتن فرزندشان به مدرسه می‌توانست حتا مداخلۀ نیروهای امنیتی و انتظامی را در پی داشته باشد.در حالی که امروزه اینگونه نیست.  

البته امروزه خانواده‌هایی هم هستند که مایل به تحصیل مناسب و پیشرفته فرزندانشان بوده و آنها را در به مدارس خاص فرستاده یا حتی ترتیب تحصیل آنها را در مدرسه‌ها و دانشگاه‌های خارجی به‌ویژه  در آمریکا و اروپا میدهند. 

در حال حاضرطول دوران تحصیل عمومی در این کشور ۱۱ سال است، اما قرار است از سال ۲۰۱۴ به بعد ۱۲ ساله شود.