بسم الله الرحمن الرحیم

قدر ( نکته ای در حاشیه مراسم شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان در تاجیکستان)

ما را بر عظمت و شناسایی شب قدر راهی نیست

تنها می توان در این شب زیر باران رحمت الهی ایستاد تا برما باریده

و جان و روانمان را  شست وشو داده و پاک سازد . . .

می دانیم که  «قدر» در لغت به معناى اندازه و اندازه‏گیرى است. به عبارت دیگر، اندازه و محدوده وجودى هر چیز، قدر آن است. ظاهراً در شب پرعظمت قدر، جزئیات واندازه و محدوده وجودى تمامی مخلوقات تعیین و مشخص میشود. به بیان روشنتر در این شب، حوادث و اتفاقات یکساله آتی همچون مرگ و زندگی، سعادت و شقاوت، رزق و روزی و ... برای انسانها و سایر مخلوقات و حوادث طبیعی مانند جاری شدن سیل، وقوع زمین لرزه و ... معین و مشخص می‌گردد. خداوند متعال در آیات شریفه سوره دخان می‌فرماید: حم ﴿1﴾ وَالْکِتَابِ الْمُبِینِ ﴿2﴾ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةٍ مُبَارَکَةٍ ۚ إِنَّا کُنَّا مُنْذِرِینَ ﴿3﴾ فِیهَا یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکِیمٍ ﴿4﴾ " حم ﴿1﴾ سوگند به این کتاب روشنگر، ﴿2﴾ که ما آن را در شبی پر برکت نازل کردیم؛ ما همواره انذارکننده بوده‏ایم! ﴿3﴾ در آن شب هر امری بر اساس حکمت (الهی) تدبیر و جدا می‏گردد. ﴿4﴾ "

سوره مبارکه قدر را که برخی از مفسرین  شرح و تفسیر آیات سوره مبارکه «دخان» دانسته اند، چند ویژگى را براى شب قدر برمى‏شمارد:

1) شب نزول قرآن (إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ)

2) شبى ناشناخته که این ناشناختگى به دلیل عظمت آن شب است ( وَ ما أَدْراکَ ما لَیْلَةُ الْقَدْرِ)

3) فزونی ارزش این شب از هزار ماه. (لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ)

4) نزول ملائکه و روح با اجازه پروردگار عالمیان (تَنَزَّلُ الْمَلائِکَةُ وَالرُّوحُ فِیها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ) این نزول براى تحقق هر امرى (مِنْ کُلِّ أَمْرٍ) و مساوى با رحمت خاصه الهى ‏بر مومنان شب زنده‌دار تا طلوع فجر است. (سَلامٌ هِیَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ)

5) تقدیر و اندازه‏گیرى ؛ در این سوره - که تنها پنج آیه دارد - سه بار «لیلة القدر» تکرار شده است و این نشانه اهتمام ویژه قرآن به مسئله اندازه‏گیرى در این شب خاص است.

در قرآن کریم آیه‏اى که به صراحت ‏بیان کند شب قدر چه شبى است دیده نمى‏شود. ولى با جمع‏بندى چند آیه از قرآن کریم مى‏توان فهمید که شب قدر یکى از شب‏هاى ماه مبارک رمضان است. آیه سوم از سوره دخان « انا انزلناه فى لیله مبارکه‏.» گویاى این مطلب است که قرآن یکپارچه در یک شب مبارک نازل شده است و آیه 185سوره بقره« شهررمضان الذى انزل فیه القرآن‏.» گویاى این است که تمام قرآن در ماه رمضان نازل شده است. و آیه اول از سوره قدر «انا انزلناه فى لیله القدر.» گویای نزول قران در شب قدراست. از مجموع این آیات استفاده مى‏شود که قرآن کریم در یک شب مبارک و در ماه رمضان که همان شب قدر است نازل شده است. اما تصریحی که بیانگراین باشد که کدام یک از شب‏هاى ماه رمضان شب قدر است، در قرآن کریم وجود ندارد.

بر اساس احادیث شیعه، شب قدر یکی از سه شب ۱۹، ۲۱ یا ۲۳ ماه مبارک رمضان است. البته در اصول کافی آمده‌است که تقدیر در شب نوزدهم ، ابرام در شب بیست و یکم و امضا در شب بیست و سوم است. اما اکثریت اهل سنت اعتقاد دارند که شب قدر در یکی از ده شب آخر ماه شریف رمضان وبه احتمال بسیار و قریب به یقیین شب بیست و هفتم است.

متاسفانه روحانی اعزامی از ایران "قدر لحظات روحانی شب قدر" و "قدر مخاطبان" خود را آنچنان که باید ندانسته و بر خلاف سیره ائمه و علما و بزرگان دین در پایانی ساعات شب گرانقدر بیست و سوم رمضان سال جاری منبر خود را صرف اثبات این نظر کردند که شب قدر، شب 23 ماه مبارک رمضان بوده و به شبهای 19 و 21 ماه رمضان تنها به عنوان یک شب تمرینی برای کسب آمادگی برای شب بیست و سوم باید نگاه کرد!!

البته ایشان در سخنان شب نوزدهم هم تحت عنوان پیش نیازهای ورود به شب قدر بحث عفو وبخشش را به گونه ای مطرح ساختند که فلسفه قصاص و زیارت عاشورا زیر سوال رفت.

با تشکر از مسئولین محترم سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی که امکان بهره مندی ایرانیان خارج از کشور را از فضل و علم و نفس ،فضلا و علما  فراهم می سازند و به ویژه تشکر بابت اعزام دانشمند فرهیخته حضرت حجه الاسلام و المسلمین جناب آقای دکتر سعدی در نیمه اول ماه مبارک رمضان سال جاری به تاجیکستان ،و همچنین سپاس و قدردانی از زحمات همه دست اندرکاران برگزاری مراسم های شب های ماه مبارک رمضان در حسینیه سفارت جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان ، امیدوارم که مسئولین ذیربط در تاجیکستان از جمله رایزن محترم فرهنگی جناب آقای دکتر اردوش در ارزشیابی اثر بخشی سخنان و مقبولیت مبلغین اعزامی دقت لازم را به خرج داده و نظرات مستمعین و مخاطبین این برنامه ها را گردآوری و منعکس فرمایند.

تورا قدر اگر کس نداند چه غم

شب قدر را می ندانند هم

( سعدی شیرازی)