بسم الله الرحمن الرحیم

تصویب قانون جدید مطبوعات در تاجیکستان

مجلس نمایندگان پارلمان تاجیکستان طرح قانون جدید درباره مطبوعات و رسانه‌ها در این کشور را به تصویب رساند. این طرح که "قانون مطبوعات دوری (ادواری) و دیگر واسطه‌های اخبار عامه" عنوان دارد، از سوی عالم سلیم زاده و اکرم شاه فیلعلی یف، اعضای مجلس نمایندگان، تهیه و در ماه مارس سال ۲۰۱۰ برای بررسی به پارلمان پیشنهاد شده بود.  طی دو سال گذشته در محافل مختلفی با شرکت روزنامه‌نگاران، مسئولان رسانه‌ها و سازمانهای مدافع حقوق خبرنگاران و آزادی بیان، نمایندگان جامعه مدنی و سازمانهای بین‌المللی، ۱۸ مرتبه بررسی شده است.

عالم سلیم زاده، رئیس کمیته مجلس نمایندگان در امور روابط بین‌المللی، اتحادیه‌های جمعیتی و اطلاعات که روز چهارشنبه ۱۲ دسامبر پیشنویس این سند حقوقی را در اجلاس پارلمان معرفی می‌کرد، این سند حقوقی را "مکمل و تهیه شده با درنظرداشتن افکار روزنامه‌نگاران کشور" توصیف کرد. به گفته آقای سلیم زاده، طبق دستور شورای مجلس نمایندگان، به منظور تکمیل این طرح از جمله نمایندگان پارلمان، روزنامه‌نگاران، حقوقدانها و اعضای دولت گروهی کاری تأسیس شد و در مدت یک و نیم سال نظر و پیشنهادها در این زمینه را بررسی و پذیرفته است. او به عنوان مثال از بند مربوط به کاهش مدت دریافت اطلاعات از نهادهای دولتی از ۳۰ به ۳ روز اشاره‌ کرد که با پیشنهاد روزنامه‌نگاران به متن قانون وارد کرده شده است.

نور‌الدین قرشی بایف، رئیس انجمن ملی رسانه‌های مستقل تاجیکستان که در تهیه پیشنویس "قانون مطبوعات دوری و دیگر واسطه‌های اخبار عامه" شرکت فعال داشت، تصویب سند فعلی را در مقایسه‌ با قانون قبلی مطبوعات گامی به پیش ارزیابی کرد. همزمان، آقای قرشی بایف گفت که در مقررات مربوط به ثبت نام رسانه‌ها و نشریه‌ها تناقض هایی به چشم می‌خورد. مثلاً، به گفته وی، در قسمت ۴ ماده ۷ آمده است: "واسطه‌های اخبار عموم (رسانه‌ها) می‌توانند همچون زیرتابع (شعبه) شخص حقوقی دیگر عمل کنند". اما در ماده ۱۰ این قانون تأکید شده است که آنها "امکان دارند به عنوان شخص حقوقی ثبت نام شوند."

طبق قانون جدید، رسانه‌ها یا وسایل اطلاع رسانی عمومی تاجیکستان در "روزنه یگانه" کمیته مالیات یا وزارت عدلیه ثبت نام شده، سپس، از جانب وزارت فرهنگ "به حساب گرفته" می‌شوند. در همین حال، سهراب شریف‌اف، نماینده پارلمان، گفت که در هیچ کشور جهان قانون کامل مطبوعات وجود ندارد و ممکن است قانون جدید تاجیکستان نیز هدف انتقادهای روزنامه‌نگاران قرار بگیرد.از سوی دیگر، آقای شریف‌اف گفت: "به نظر من، در هیچ ماده ای از این قانون برای فعالیت ژورنالیستها (روزنامه‌نگاران) محدودیتی وجود ندارد. ژورنالیست های تاجیک باید در حالتهای ضروری از منافع دولت خود دفاع کنند."

قانون فعلی تاجیکستان که فعالیت روزنامه‌نگاران، مطبوعات و رسانه‌ها را تنظیم می‌کند، در ماه دسامبر سال ۱۹۹۰، در زمان شوروی، به تصویب رسیده و طی ۲۰ سال اخیر ۵ مرتبه اصلاح شده است. به گفته صاحب‌نظران، طرح قانون جدید نیز بر مبنای قانون مصوب در زمان شوروی تهیه شده است. مثلاً، برخی از ماده‌های قانون قبلی از طرح نو خارج و مقدّمه و مادّه‌های تازه‌ای بر آن افزوده شده‌اند. برخی از بندهای قانون پیشین نیز تحریر شده‌اند. قبلاً عده‌ای از روزنامه‌نگاران گفته بودند که در طرح این قانون در زمینه ثبت نام رسانه و نشریه‌ها و دسترسی به اطلاعات ابهاماتی به مشاهده می‌رسد. همچنین، گفته می‌شد که در این لایحه مقام حقوقی سایتهای اینترنتی به عنوان رسانه خبری مشخص نشده است، هرچند سایتهای زیادی هستند که گزارش و خبر تهیه می‌کنند و تهیه‌کنندگان آنها روزنامه‌نگار محسوب می‌شوند. در سالهای ۲۰۰۱، ۲۰۰۵ و ۲۰۰۸ برخی از سازمانهای روزنامه‌نگاری با حمایت سازمانهای بین‌المللی طرحهای جداگانه قانون مطبوعات را تهیه کرده بودند، اما دولت از آنها حمایت نکرد.

منبع:

http://www.bbc.co.uk/persian/world/2012/12/121212_rm_ea_mm_press